top of page

Os 3 passos antes da compreensão textual

  • Writer: Jairo Costa
    Jairo Costa
  • May 30, 2023
  • 4 min read

Updated: Aug 3, 2023

Muitos pais e professores se queixam da dificuldade que as crianças têm em compreender textos, mesmo em séries avançadas do ensino. No entanto, será que o problema é realmente na compreensão textual? Neste artigo, são apresentados 3 passos simples que as crianças devem dar antes da compreensão.



Por mais que possa não parecer, o aprendizado da leitura e da escrita são assimilados a partir da aquisição de uma técnica, uma criança que não sabe ler e escrever, ao aprender, passa a dominar uma técnica que envolve alguns processos cognitivos e motores.

Sendo assim, antes de esperar que a criança tenha compreensão de texto é necessário verificar se ela domina a técnica da leitura e escrita, dito de outro modo, a decodificação e a codificação.

Decodificar: transpor sinais gráficos em sons da fala.

Codificar: transpor sons da fala em sinais gráficos.

Olhando assim pode parecer complicado, mas fazemos estes dois processos o tempo todo e de forma automática quando estamos lendo ou escrevendo.

E aqui é que está o pulo do gato, antes da criança compreender e interpretar um texto, ela precisa ter automatizado o processo da leitura, a decodificação.

Para termos certeza que as crianças automatizaram este processo existem 3 passos básicos pelos quais elas devem ter passado.

1º Passo: A criança deve entender a correspondência entre os grafemas (letras ou conjunto de letras) e seus fonemas (mínimas unidades da fala).

2º Passo: Após dominar a correspondência entre grafemas e fonemas a criança deve treinar as junções dos mesmos, ou seja, ela vai começar a juntar os sons das mínimas unidades da fala representados pelos grafemas e formar sílabas.

3º Passo: Além das junções grafo fonêmicas a criança vai precisar automatizar esse processo, evoluindo em precisão, velocidade da decodificação, fazendo ajustes em prosódia, ritmo e entonação, mas agora aumentando o número de sons e letras formando palavras e até frases curtas. Com o tempo e com o treino ela fará tão rápido o processo de decodificação que isto tornar-se-á automatizado. Formando rapidamente as sílabas, palavras, frases etc.

Quando a criança automatiza a decodificação podemos dizer que ela está começando na leitura fluente.

Quando a criança automatiza a decodificação podemos dizer que ela está começando na leitura fluente. É só neste ponto que podemos dizer que a criança está alfabetizada e pronta para os processos superiores da leitura.

Ao alcançar esse patamar de leitura, ou decodificação, a criança executa todo esse processo sem esforço, ela não demanda tanta memória de trabalho e esforço cognitivo para decifrar o que está escrito, sobrando, dessa maneira, memória e atenção para dispender na finalidade da leitura, que é a compreensão.

Isto é, nosso cérebro não tem a capacidade de fazer vários processos em alto rendimento ao mesmo tempo. Você precisa automatizar alguns processos para focar a atenção em outros, “os processos específicos da leitura não são processos de compreensão, mas que levam à compreensão”.¹

Quando você tiver em dúvida se sua criança está com algum problema em compreensão de texto, faça um teste simples, pegue o texto e leia para ela com a prosódia e a fluência adequada, depois de ler faça algumas perguntas chaves sobre o tema tratado no texto. Tenho certeza de que a sua criança terá entendido bem o que o texto diz.

O que você pode concluir desse teste simples?

Que o problema da criança não é em compreensão, pois quando alguém faz a leitura ela entende muito bem, mas o problema é na etapa anterior, é na Alfabetização, a criança não decodifica o texto com velocidade e precisão adequada ou ela faz muito esforço para decodificar o que está escrito e não sobra nenhum pouquinho de “memória RAM” cerebral para ela entender o texto.

O exemplo mais claro que sempre damos nas nossas aulas sobre alfabetização é do motorista aprendendo a dirigir.

O exemplo mais claro que sempre damos nas nossas aulas sobre alfabetização é do motorista aprendendo a dirigir.

Lembra quando entramos na autoescola? Se você já aprendeu a dirigir vai se lembrar, com certeza.

Como foram as primeiras vezes que tentamos dirigir um carro? Ficamos preocupados com os pedais, quando tínhamos que pisar na embreagem, a velocidade que precisávamos soltá-la depois de olhar para o câmbio para ver se a marcha estava engatada direito, olhávamos os espelhos retrovisores e esquecíamos de engatar a marcha etc.

É a mesma coisa, enquanto não automatizamos todos os processos que precisa para o carro andar, não conseguimos prestar atenção no trânsito e dirigir com segurança.

Na leitura para ter compreensão textual é a mesma coisa, enquanto não automatizamos a técnica da decodificação não conseguimos prestar atenção nos processos superiores da leitura.

Então, da próxima vez que você desconfiar que seu filho ou aluno está com dificuldade na compreensão de texto, faz essa pergunta:

Ele entende o que eu falo e o que eu leio para ele?

Caso a resposta for sim, o problema dele não é em compreensão, mas sim em algum processo de aquisição da técnica da leitura.

Verifique em quais dos 3 passos ele tem falhas e corrija essas falhas. Para fazer essa correção você vai precisar fazer um diagnóstico e, depois de identificado as falhas, trabalhar as competências e habilidades necessárias para que ele desenvolva a leitura.

Se você quer saber como funciona um passo a passo de todo o processo de alfabetização, inclusive para fazer diagnósticos e avaliar a leitura dos seus filhos ou alunos, clique aqui, e assista a uma apresentação gratuita do nosso método onde damos todos os detalhes de como você pode fazer isso na prática.


Até o próximo artigo.




Referências

1. José Morais. Criar bons leitores: para professores e educadores. 1ª Edição. Minha Editora, 2013. Página, 114.


16 Comments


Guest
3 days ago

Manclub hôm trước mình thấy ai đó nhắc nên bấm vào nghía thử cho biết, kiểu tò mò giao diện ra sao thôi. Mình không ngồi đọc kỹ từng đoạn, chủ yếu kéo xuống xem họ sắp xếp nội dung thế nào. Ấn tượng đầu là trang nhìn khá “kiến trúc” và có chủ đề rõ, nhất là cái hướng nói về cam kết đổi mới với bền vững nên cảm giác không bị loãng. Phần giới thiệu Études cũng viết gọn gàng, nhấn chuyện kết hợp sáng tạo với chức năng nên đọc lướt vẫn hiểu họ làm gì. Mình thích kiểu chia theo khối, tiêu đề to và tách bạch nên cuộn trang không bị rối mắt, đặc…

Like

Guest
5 days ago

98WIN mình mới ghé thử vì thấy bạn bè nhắc hoài, kiểu vào xem cho biết chứ chưa chơi gì sâu. Lướt trang chủ một vòng thấy họ làm bố cục khá dễ thở, kéo xuống là gặp từng khối nội dung tách rõ nên không bị rối mắt. Có đoạn nói về link dự phòng để tránh nghẽn giờ cao điểm (tầm tối hay đông), đọc qua thấy cũng hợp lý vì mấy nền tảng khác hay lag đúng khung đó. Mình cũng thích là phần bảo mật họ để ngay trong nội dung, có nhắc SSL 256-bit với OTP nên nhìn phát thấy liền, không phải mò xuống chân trang. Nói chung cảm giác như họ cố trình…

Like

Guest
6 days ago

https://hiperbet.br.com/ eu entrei rapidinho só pra ver como era e achei bem de boa de navegar, sem aquela bagunça de pop-up e coisa piscando. O que eu curti é que eles deixam logo claro que o portal é independente, então não dá aquela sensação de “tô no site oficial?” e você não fica perdido. Também reparei que tem um bloco bem visível falando da licença federal ativa, com número e data, em vez de esconder isso lá no fim da página. No geral, parece mais um guia organizado do que um monte de texto jogado. E a página é bem quebrada em partes curtas, com uns resuminhos/tabelinhas que deixam esses dados de licença bem na cara.

Like

Guest
Aug 20

llwin dạo này thấy nhiều người nhắc nên mình cũng tò mò vào lướt thử vài phút cho biết. Mình không chơi gì, chỉ xem giao diện với cách họ sắp nội dung thôi. Trang chủ nhìn khá thoáng, kiểu chia thành từng khối rõ ràng nên kéo xuống là nắm được ý chính, không bị rối mắt. Mình để ý họ đặt phần “Tổng quan” và đoạn nói về “Lịch sử hình thành” khá nổi, đọc lướt là hiểu họ đang muốn nhấn vào sự minh bạch với chuyên nghiệp. Font với khoảng cách dòng ổn, không bị nhồi chữ nên xem trên điện thoại cũng dễ chịu. Nói chung ai chỉ cần tìm thông tin cơ bản thì…

Like

Guest
Aug 20

mm 88 dạo này thấy bạn bè nhắc hoài nên mình cũng tò mò ghé thử cho biết thôi, chứ không đăng ký hay chơi gì. Vào trang cái mình để ý ngay là giao diện khá gọn, nhìn không bị “ngợp”, mấy mục được chia theo cụm nên lướt một vòng là biết đang ở phần nào. Mình thích kiểu họ để phần hỏi đáp câu hỏi thường gặp khá dễ thấy, đọc nhanh vài dòng là hiểu mấy quy định cơ bản (kiểu mỗi người chỉ 1 tài khoản, tránh tạo nhiều nick). Kéo xuống cũng không bị rối vì nội dung chia thành từng khối rõ ràng, tiêu đề nổi bật nên mắt bắt rất nhanh. Nói…

Like

MAIS ARTIGOS

AD MÉTODO.png

Método

Alfabetização Diária

Tenha em suas mãos todas as ferramentas para ensinar seus filhos a ler na prática.

bottom of page