top of page

Os 3 passos antes da compreensão textual

  • Writer: Jairo Costa
    Jairo Costa
  • May 30, 2023
  • 4 min read

Updated: Aug 3, 2023

Muitos pais e professores se queixam da dificuldade que as crianças têm em compreender textos, mesmo em séries avançadas do ensino. No entanto, será que o problema é realmente na compreensão textual? Neste artigo, são apresentados 3 passos simples que as crianças devem dar antes da compreensão.



Por mais que possa não parecer, o aprendizado da leitura e da escrita são assimilados a partir da aquisição de uma técnica, uma criança que não sabe ler e escrever, ao aprender, passa a dominar uma técnica que envolve alguns processos cognitivos e motores.

Sendo assim, antes de esperar que a criança tenha compreensão de texto é necessário verificar se ela domina a técnica da leitura e escrita, dito de outro modo, a decodificação e a codificação.

Decodificar: transpor sinais gráficos em sons da fala.

Codificar: transpor sons da fala em sinais gráficos.

Olhando assim pode parecer complicado, mas fazemos estes dois processos o tempo todo e de forma automática quando estamos lendo ou escrevendo.

E aqui é que está o pulo do gato, antes da criança compreender e interpretar um texto, ela precisa ter automatizado o processo da leitura, a decodificação.

Para termos certeza que as crianças automatizaram este processo existem 3 passos básicos pelos quais elas devem ter passado.

1º Passo: A criança deve entender a correspondência entre os grafemas (letras ou conjunto de letras) e seus fonemas (mínimas unidades da fala).

2º Passo: Após dominar a correspondência entre grafemas e fonemas a criança deve treinar as junções dos mesmos, ou seja, ela vai começar a juntar os sons das mínimas unidades da fala representados pelos grafemas e formar sílabas.

3º Passo: Além das junções grafo fonêmicas a criança vai precisar automatizar esse processo, evoluindo em precisão, velocidade da decodificação, fazendo ajustes em prosódia, ritmo e entonação, mas agora aumentando o número de sons e letras formando palavras e até frases curtas. Com o tempo e com o treino ela fará tão rápido o processo de decodificação que isto tornar-se-á automatizado. Formando rapidamente as sílabas, palavras, frases etc.

Quando a criança automatiza a decodificação podemos dizer que ela está começando na leitura fluente.

Quando a criança automatiza a decodificação podemos dizer que ela está começando na leitura fluente. É só neste ponto que podemos dizer que a criança está alfabetizada e pronta para os processos superiores da leitura.

Ao alcançar esse patamar de leitura, ou decodificação, a criança executa todo esse processo sem esforço, ela não demanda tanta memória de trabalho e esforço cognitivo para decifrar o que está escrito, sobrando, dessa maneira, memória e atenção para dispender na finalidade da leitura, que é a compreensão.

Isto é, nosso cérebro não tem a capacidade de fazer vários processos em alto rendimento ao mesmo tempo. Você precisa automatizar alguns processos para focar a atenção em outros, “os processos específicos da leitura não são processos de compreensão, mas que levam à compreensão”.¹

Quando você tiver em dúvida se sua criança está com algum problema em compreensão de texto, faça um teste simples, pegue o texto e leia para ela com a prosódia e a fluência adequada, depois de ler faça algumas perguntas chaves sobre o tema tratado no texto. Tenho certeza de que a sua criança terá entendido bem o que o texto diz.

O que você pode concluir desse teste simples?

Que o problema da criança não é em compreensão, pois quando alguém faz a leitura ela entende muito bem, mas o problema é na etapa anterior, é na Alfabetização, a criança não decodifica o texto com velocidade e precisão adequada ou ela faz muito esforço para decodificar o que está escrito e não sobra nenhum pouquinho de “memória RAM” cerebral para ela entender o texto.

O exemplo mais claro que sempre damos nas nossas aulas sobre alfabetização é do motorista aprendendo a dirigir.

O exemplo mais claro que sempre damos nas nossas aulas sobre alfabetização é do motorista aprendendo a dirigir.

Lembra quando entramos na autoescola? Se você já aprendeu a dirigir vai se lembrar, com certeza.

Como foram as primeiras vezes que tentamos dirigir um carro? Ficamos preocupados com os pedais, quando tínhamos que pisar na embreagem, a velocidade que precisávamos soltá-la depois de olhar para o câmbio para ver se a marcha estava engatada direito, olhávamos os espelhos retrovisores e esquecíamos de engatar a marcha etc.

É a mesma coisa, enquanto não automatizamos todos os processos que precisa para o carro andar, não conseguimos prestar atenção no trânsito e dirigir com segurança.

Na leitura para ter compreensão textual é a mesma coisa, enquanto não automatizamos a técnica da decodificação não conseguimos prestar atenção nos processos superiores da leitura.

Então, da próxima vez que você desconfiar que seu filho ou aluno está com dificuldade na compreensão de texto, faz essa pergunta:

Ele entende o que eu falo e o que eu leio para ele?

Caso a resposta for sim, o problema dele não é em compreensão, mas sim em algum processo de aquisição da técnica da leitura.

Verifique em quais dos 3 passos ele tem falhas e corrija essas falhas. Para fazer essa correção você vai precisar fazer um diagnóstico e, depois de identificado as falhas, trabalhar as competências e habilidades necessárias para que ele desenvolva a leitura.

Se você quer saber como funciona um passo a passo de todo o processo de alfabetização, inclusive para fazer diagnósticos e avaliar a leitura dos seus filhos ou alunos, clique aqui, e assista a uma apresentação gratuita do nosso método onde damos todos os detalhes de como você pode fazer isso na prática.


Até o próximo artigo.




Referências

1. José Morais. Criar bons leitores: para professores e educadores. 1ª Edição. Minha Editora, 2013. Página, 114.


6 Comments


Guest
9 hours ago

dabet.vegas mình thấy mọi người nhắc hoài nên cũng ghé thử cho biết, chứ mình không đăng ký hay chơi gì đâu. Vừa vào là cảm giác giao diện khá sạch sẽ, chữ nghĩa dễ đọc, nhìn không bị rối mắt. Mình lướt qua phần giới thiệu thì thấy họ có nói rõ là thương hiệu bắt đầu từ 2018, đọc kiểu “timeline” nên cũng dễ hình dung hơn là mấy trang chỉ nói chung chung. Có một đoạn nhắc chuyện hoạt động minh bạch và có giấy phép, nên ít nhất về mặt thông tin thì thấy họ trình bày khá thẳng thắn. Mình thích kiểu họ chia nội dung thành từng khối rõ ràng, tiêu đề nổi bật…

Like

Guest
Jul 17

79KING mình thấy bạn bè nhắc hoài nên cũng ghé thử cho biết chứ không có ý ngồi tìm hiểu sâu. Vào cái là thấy giao diện khá dễ chịu, không bị rối mắt kiểu nhồi chữ. Mình chỉ lướt nhanh thôi mà vẫn nắm được đại khái vì họ chia nội dung theo từng khối nhìn rõ ràng, kéo xuống cũng không bị “đuối”. Cái mình thích là phần thông tin trình bày dạng bảng cột gọn gàng nên nhìn phát hiểu ngay, không phải đoán xem chỗ nào là gì. Với lại menu để ngay chỗ dễ thấy nên chuyển qua lại mấy mục khá nhanh, bấm ít mà vẫn tới đúng chỗ. Nói chung ai tò mò…

Like

Guest
Jul 17

SC88 mình cũng chỉ ghé thử vì thấy mọi người nhắc hoài, kiểu vào xem cho biết thôi. Ấn tượng đầu là giao diện nhìn hiện đại, không bị rối mắt; chữ với khoảng trắng vừa đủ nên đọc lướt vẫn hiểu họ đang nói gì. Mình có kéo xuống xem vài đoạn giới thiệu, thấy họ nhấn khá nhiều vào chuyện công nghệ với bảo mật nhiều lớp, đọc cảm giác đỡ “mời chào” hơn mấy trang khác. Mấy phần nội dung được chia theo từng khối rõ ràng, cuộn xuống là thấy từng block tách bạch nên mắt không phải căng ra tìm. Nói chung mình chưa thử gì sâu, chỉ thấy các tiêu đề mục đặt nổi…

Like

Guest
Jul 09

https://xx88.ing/ mình ghé vào thử cho biết vì thấy mọi người bàn tán, chứ cũng không có ý định ngồi chơi lâu. Ấn tượng đầu là giao diện nhìn khá sáng sủa, chia khu vực rõ nên không bị rối mắt. Mình lướt xuống thấy họ có đoạn giới thiệu kiểu “hơn 10 năm hoạt động” nên cũng hiểu sơ sơ đây là trang làm lâu rồi, đọc nhanh chứ không dài dòng. Mấy phần nội dung được tách thành từng khối riêng, kéo xuống là thấy từng mục hiện ra gọn gàng nên đỡ phải tìm. Menu đặt ở chỗ dễ nhìn nên chuyển qua lại cũng nhanh, không phải bấm đi bấm lại nhiều. Nói chung nhìn vào…

Like

Guest
Jul 02

https://ball88.art/ hôm trước thấy mấy đứa bạn nói qua nên mình bấm vào nghía thử cho biết thôi. Mình không chơi hay đọc kỹ gì, chủ yếu xem giao diện họ làm ra sao. Cảm giác đầu tiên là trang nhìn khá sạch sẽ, bố cục chia thành từng khối rõ ràng nên lướt xuống không bị rối. Mấy phần chữ với khoảng cách cũng vừa mắt, kiểu nhìn một cái là biết thông tin nằm đâu chứ không phải căng mắt tìm. Mình để ý cái menu đặt khá dễ thấy, bấm qua lại giữa các mục cũng ổn, không bị giật lag hay load lâu. Nói chung chỉ lướt vài phút là quen cách họ sắp xếp nội…

Like

MAIS ARTIGOS

AD MÉTODO.png

Método

Alfabetização Diária

Tenha em suas mãos todas as ferramentas para ensinar seus filhos a ler na prática.

bottom of page